Ogólne

6 grudnia

Czasami dostaję pytania dotyczące ptaków. Niektóre z nich są trudne, ale też i ciekawe. Gdy nie znajduję na nie odpowiedzi to szukam jej u znajomych. Ostatnio takie pytanie zadała mi Paula: „Dzień dobry! Ja dzisiaj z ptasim problemem, a właściwie ciekawym zjawiskiem, dla którego nie mam wyjaśnienia. Otóż sikorki pukają mi w okna. Tak, przychodzą i stukają w szybkę. Sypie im żarcie regularnie i jest ich sporo, czy to możliwe, ze się nauczyły, ze jak nie ma żarcia, to trzeba stukać aż ludzie wyjdą i napełnią?”

Odpowiedzi na to pytanie postanowiłem poszukać u Adama Zbyryta. Adam o bogatkach wie bardzo dużo i pomyślałem, że jest w stanie udzielić równie ciekawej jak pytanie, odpowiedzi. Miło mi zameldować, że się nie zawiodłem, a poniżej umieszczam odpowiedź:

🐦Sikory bogatki i modraszki to niezwykle inteligentne ptaki. Ich zdolności rozwiązywania problemów i uczenia się przeszły wręcz do legendy. Wystarczy przywołać otwieranie aluminiowych kapsli butelek z mlekiem na Wyspach Brytyjskich, aby spijać tworzącą się na wierzchu pożywną śmietankę (mleko ma za dużo laktozy i jest szkodliwe dla ptaków, ale śmietana ma jej znacznie mniej). Moja znajoma nauczyła je kiedyś reagować na głos naśladujący koguta (link do głosu poniżej), który wzywa kury, gdy znajdzie jakiś smaczny kąsek i postanowił się z nimi podzielić (swoją drogą bardzo oryginalny pomysł!). Wydawała go za każdym razem gdy szła do karmnika, aby uzupełnić w nim karmę. Zaledwie po kilku dniach sikory zjawiały się jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki, chwilę po tym jak usłyszały ten wyjątkowy dźwięk.

🐦Bogatki to ptaki, które mają swoje własne kultury. To również pierwsze ptaki, którym badacze zaszczepili nową kulturę – dwa sposoby otwierania specjalnie skonstruowanych karmników (Uniwersytet Oksfordzki). Natomiast w ludzkiej kulturze utarł się pogląd, że sikory pukające do okien niosą wróżbę. Okazuje się, że to zachowanie nie jest rzadkie i całkiem sporo anegdotycznych doniesień na ten temat znajdziecie w internecie. Nie ma jednak żadnych badań na ten temat, które pozwalałby lepiej rozumieć genezę tego zjawiska. Na szczęście mamy inne, które pozwalają zrozumieć, o co może w tym chodzić.

🐦Wracając do wróżby, istnieją dwa przeciwstawne jej znaczenia. Jedna mówi, że to znak nieszczęścia i niedługo ktoś z domowników umrze. Druga, że to zwiastun szczęścia i dobrobytu w rodzinie. Nie wierzę w przesądy, ale jeśli miałbym wybierać, to to drugie wyjaśnienie jest moim zdaniem bliższe prawdzie. W końcu udowodniono, że życie wśród ptaków zapewnia ludziom dobre samopoczucie i chroni przez depresją! Szkoda, że jej nie leczy.

🐦Osobiście skłaniałbym się w kierunku bardziej merytorycznego uzasadnienia. Jedno może dotyczyć tego, że ptaki walczą z „intruzem” odbijającym się w szybie. Jednak zimą, przed sezonem lęgowym (listopad-styczeń), kiedy zachowania terytorialne nie są jeszcze zbyt silne, takie zjawisko raczej nie powinno zachodzić. Ale w przypadku bogatek i modraszek występuje tak szeroka gama osobowości, że tak naprawdę nic nie jest wykluczone.

🐦Drugie możliwe wyjaśnienie takiego postępowania może dotyczyć tego, że sikory „przekazują” w ten sposób ludziom informacje o braku pokarmu w karmniku. Oczywiście nie wprost, ale na zasadzie skojarzeń. Mądrym ptakom nie tak trudno nauczyć się, gdzie mieszka człowiek, który regularnie uzupełnia zapasy. Więc gdy się skończą, sprawa jest dość prosta: należy lecieć do miejsca skąd przybywa jedzenie. Ptaki wcale nie muszą świadomie informować o potrzebie uzupełnienia pokarmu, ale po prostu poszukują jego źródła. Gdy pojawią się na parapecie, to człowiek może skojarzyć skąd się tu wzięły i co to może oznaczać – trzeba nakarmić ptaki. Mogło się nawet zdarzyć tak, że któraś sikora faktycznie zastukała w okno, a wtedy karmiciel uznał to za wezwanie i wyszedł uzupełnić słonecznik w karmniku. Sikory mogły skojarzyć to zachowanie z pojawiającym się pokarmem i zaczęły je powtarzać. Człowiek został psem Pawłowa w rękach sikorek. Tylko zamiast się ślinić na widok sikorek, wychodzi z domu z garścią nasion. Potem mogło się to szybko roznieść na zasadzie imitacji lub uczenia socjalnego wśród lokalnych populacji. Takie zjawisko zadziało na Wyspach Brytyjskich w przypadku wspomnianego wcześniej otwierania aluminiowych kapsli na butelkach z mlekiem. Sieci znajomości bogatek są ogromne, a wymiana informacji pomiędzy nimi zaskakująco szybka i precyzyjna. Kolejne osobniki wcale nie musiałby pukać do szyby i samodzielnie próbować łączyć fakty w całość. Zaczynały tak robić, bo inne im przekazały, że to działa, pewnie nie koniecznie tłumacząc, kolejności zdarzeń i dochodzenia do rozwiązania. Liczy się ostateczny efekt. Pukanie w szybę-jedzenie w karmniku. Tak tworzy się kultura!

🐦Ostatecznie, chyba najmniej prawdopodobne, ale nie niemożliwe, jest stosowanie pukania w szybę jako świadomego wskazania ze strony sikorek. Teoria umysłu nie jest im obca, więc dlaczego nie. Koty potrafią przyjść do właściciela, miauczeć, ocierać się o jego nogi i kierować się w stronę miejsca gdzie stoją ich miski, co chwilę zatrzymując się i odwracając, aby sprawdzić czy zrozumieliśmy przekaz i podążamy za nimi, aby je nakarmić. Psy wpatrują się nam w oczy, a potem w rzecz, którą chcą otrzymać, w tym samym celu. Dlaczego nie mogłyby tego robić sikorki? Nie jest to niemożliwe.

🐦Czy u Was też pukają w okna? Ciekawe jakie są Wasze teorie na ten temat? To niezwykle ciekawe!”

Myślę, że wiele osób usatysfakcjonuje taka odpowiedź.

Bogatki, fot. Hanna Żelichowska Ptaki na Stokłosach

2 komentarze

Leave a Reply

%d bloggers like this:

Strona korzysta z plików cookies. Dowiedz się więcej...

Celem zapewnienia najlepszej możliwej jakości przeglądania Strona korzysta z pilków cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do tych plików w ustawieniach Twojej przeglądarki. Kontynuowanie przeglądania strony jak i klikniecie przycisku ZGADZAM SIĘ na banerze oznacza wyrażenie zgody na powyższe. Chcesz wiedzieć więcej? Zajrzyj do polityki cookies tej strony: https://plamkamazurka.pl/polityka-cookies/. Znajdziesz tam także możliwość zmiany ustawień cookies oraz na http://wszystkoociasteczkach.pl/

Zamknij