Ogólne

Śladami lelka

Lelki opuściły już Polskę. Jakby powiedzieli nasi pradawni przodkowie, poleciały we wrześniu, wraz z uczepionymi do ich skrzydeł duszami, do Wyraju. Gdzie jest ów Wyraj? W świetle obecnych wiadomości w środkowo-wschodniej i południowej Afryce.

Jako, że dzisiejszy tekst piszę z myślą o grupie, która niebawem ruszy śladami lelka, to uczynię wyjątek i podam kilka podstawowych wiadomości na temat tego gatunku. Jest on ptakiem niewielkim. Osiąga zwykle 25 -28 centymetrów długości, do 54 -58 centymetrów rozpiętości skrzydeł i masę ciała w granicach 70 – 90 gramów. Nie będę wysilał się na opis wyglądu ptaka gdyż doskonale zaprezentują nam go piękne fotografie Czarka Korkosza. Ze swojej strony chcę podkreślić w jego wyglądzie „szeroko rozcięty dziób”.

Lelka teoretycznie możemy spotkać w borach sosnowych w całym kraju. Preferuje części tych lasów, które znajdują się w pobliżu otwartych przestrzeni (uprawy rolnicze, polany, młodniki). Doskonale zlewa się ze ściółką, gdzie wysiaduje jaja i można przejść blisko niego i go nie zauważyć. Prowadzi zdecydowanie nocny tryb życia polując na ulubione, oczywiście nocne owady. Rzadko kto obecnie chodzi wiosną i latem przy skrajach lasów, więc i mało kto lelka widział. Zadanie zapewne jeszcze bardziej utrudniać będzie fakt, że jest gatunkiem nielicznym. Jego populacja oscyluje w granicach 6 – 10 tysięcy par.

Ów szeroki dziób jest bardzo przydatny w łowieniu wspomnianych owadów. Czasami, gdy nie czuje się bezpiecznym, przenosi jaja (zawsze dwa) w spokojniejsze miejsce.

Lelek, fot Cezary Korkosz www.cezarykorkosz.pl

Zatem zostawiamy lelka takim jakim widzą go ornitolodzy czy ptasiarze i wybieramy się na wędrówkę po czasie żeby dostrzec go takim, jaki widzieli go ludzie dawniej. A widzieli go, pomimo, że żywot wiedzie skryty, niemal od zarania dziejów. Już Homer w „Iliadzie” zauważył, że Morfeusz „Ptaka górskiego postać o ostrym dziobie przyjąwszy – Bogi go zowią spiżowcem, a zaś kozodojem śmiertelni”.

Tu doszliśmy do dwóch tematów związanych z naszym bohaterem. Do naukowej nazwy naszego lelka – Caprimulgus europaeus – Kozoduj europejski. W końcu dowiadujemy się do czego zdaniem ludzi służył ptakowi ów dziób. Tak, do dojenia koziego mleka. Wiemy już też, że za sprawą Morfeusza lelek potrafi zsyłać sen.

Jakim jest lelek? Kapitalnie go opisał szamotulski pisarz, Michał Kruszona: „Prawdziwe lingwistyczne cudeńko! Nie dość, że lelek, to jeszcze do tego kozodój. Jest niemal pewne, że pojawienie się tego ptaka musiało odbierać kozom mleko. Lelek jest jednym z ptaków magicznych. Trudno dostrzegalnym mistrzem mimikry. Zdarza się, że podczas zbierania grzybów natkniemy się na niego w iglastym lesie. W zasadzie można go prawie nadepnąć. Wtopiony w leśne poszycie staje się niewidoczny. Czasem przeczekuje kolejny marny dzień, przywierając do podobnie jemu ubarwionej gałęzi. Usadawia się zawsze wzdłuż niej, nigdy w poprzek. Wzlatuje, przestraszony, w ostatniej chwili. Ulatując zaledwie kilka metrów, udaje rannego.”

Teraz już dobrze wiemy dlaczego dawniej lud wierzył, że lelek pijanego na bagna wyprowadza.

Lelek, fot. Cezary Korkosz www.cezarykorkosz.pl

 Nasza polska nazwa „lelek” pochodzi od dawnego czasownika „lelejać się” – kołysać, chwiać się lub od innego ‘lelkować się’ – robić coś od niechcenia. Nie jest to jedyna dawna nazwa tego gatunku. Nazywano go też kiedys ślepowronem, kozodojem, a nawet, zapewne przez nocny tryb życia, śpiochem!

Jakim jest lelek? No cóż, aby go zobaczyć na własne oczy musimu na jego powrót zaczekać. Czyli do maja.

Dodaj komentarz

Strona korzysta z plików cookies.
Dowiedz się więcej...

Celem zapewnienia najlepszej możliwej jakości przeglądania Strona korzysta z pilków cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do tych plików w ustawieniach Twojej przeglądarki.

Kontynuowanie przeglądania strony jak i klikniecie przycisku ZGADZAM SIĘ na banerze oznacza wyrażenie zgody na powyższe.

Chcesz wiedzieć więcej? Zajrzyj do Polityki Cookies tej strony (znajdziesz tam także możliwość zmiany ustawień cookies) oraz na http://wszystkoociasteczkach.pl/

Zamknij