Ogólne

Mazurek po japońsku

O tym, że mazurek występuje w Japonii wiedziałem. Piękna okładka mojej „Plamki mazurka” wydała mi się i owszem, taka… „japońska”. Na tym zapewne bym tutaj poprzestał, gdyby nie wczorajszy fragment tekstu profesora Piotra Tryjanowskiego: „Gatunek inspirujący artystów, co zresztą nieco przypomina okładka książki, nie wiem czy świadomie czy nie, nawiązując do japońskiej tradycji malarskiej. Specjalnie powołuję to skojarzenie, bowiem mazurek szeroko trafił do kultury Japonii. W Kraju Kwitnącej Wiśni ma status nieporównywalny z żadnym innym gatunkiem„.

Ów fragment tekstu wzbudził moją ciekawość. Anna Pol, projektantka okładki, wiedziała o znaczeniu mazurka w Kaju Kwitnącej Wiśni”, czy też wiele do powiedzenia miał tu przypadek? To pytanie nie dało mi spokoju na tyle, że wysłałem do pani Anny pytanie. Nie ukrywam, że czekam z pewnym zniecierpliwieniem na odpowiedź.

Zaraz za cytowanym dziś fragmentem był żywy link do artykułu Piotra w www.ornis-polonica.pl. Jako, że (przynajmniej tak myślę) mało osób zagląda do tychże linków, to postanowiłem Wam zacytować obszerny fragment artykułu napisanego przez Piotra. Mówi on o znaczeniu mazurka w Japonii:

” Ptaki są nieodzownym element wielu kultur. Ich wizerunki wchodzą w  skład herbów i godeł, trafiają na znaczki pocztowe, a  nawet etykiety napojów „szlachetnych”. Są też ważnym motywem w  twórczości folklorystycznej. Sylwetki ptaków można znaleźć w  różnego rodzaju rękodziele. Opiewane są również w ludowych wierszach i pieśniach. Przykładów gatunków ptaków mających istotny udział w kulturze nie trzeba daleko szukać. W  Polsce taką szczególną pozycję zajmuje bocian biały – ptak majestatyczny i  dostojny, prosto ubarwiony, zatem łatwy do rozpoznania nawet przez małe dzieci. Kulturotwórcza funkcja bociana nas nie dziwi. Łatwo sobie wyobrazić, że gdzie indziej będzie to sokół, bielik amerykański, mandarynka, czy choćby drop, ale żeby wróbel mazurek? To wcale nie żart! Ten mały ptak o stonowanych kolorach jest bardzo ważny dla Japończyków, którzy znani są z podkreślania swej inności, odrębności, a wręcz kulturowej wyższości. Jednak, przy olbrzymim znaczeniu ptaków w kulturze japońskiej, to właśnie mazurek zajmuje wyjątkowe miejsce, na tyle ważne, że historia tego gatunku w Japonii rozumiana zarówno w szerokim kontekście kulturowym, jak i czasu występowania gatunku, stanowi treść grubej i pokaźnej, bo liczącej aż 668 stron książki. Pierwsze 218 stron to tekst japoński, następną część książki stanowi jego angielska adaptacja, natomiast pozostałe strony to dokładny opis elementów kultury japońskiej z szczegółowymi odniesieniami do literatury, wyjaśnieniami kulturowych niuansów, wskazania alternatywnych interpretacji.

Dlaczego właśnie mazurek jest tak ważnym elementem kultury Japonii? Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Zaskakuje ono nawet Denisa Summers-Smith’a, znanego badacza rodzaju Passer i autora angielskiego wprowadzenia do książki. Sam autor swoją fascynację mazurkiem przypisuje incydentowi z dzieciństwa, kiedy to kot sąsiadów zjadł jego ulubione, właśnie uczące się latać mazurki. By jednak poświęcić się opisowi ich bliższych relacji z człowiekiem, Autor musiał zaczekać aż do emerytury. Owocem tej niesłabnącej pasji jest prezentowana książka. Dawno, dawno temu – można by rozpocząć jak klasyczną baśń – bo baśniowy jest status mazurka w Japonii. O ile u nas 80 słowo wróbel odnosi się potocznie do wróbla domowego Passer domesticus, japońskie słowo „suzume” w praktyce oznacza mazurka P. montanus. Słowo to stanowi ważny element kultury, tradycji, a nawet tożsamości Japończyków. Mazurek pojawia się dosłownie wszędzie, choć życie tego ptaka w Japonii wcale nie było takie proste. Na początku, jak w wielu innych miejscach areału występowania gatunku, mazurek postrzegany był jako poważny szkodnik upraw i organizowano przeciw niemu wielkie akcje rolników, a  sięgano nawet po pomoc wojska. Jednak w  miastach było inaczej, tam ćwierkanie mazurków uważano za symbol szczęścia. Fumio Taguchi kolekcjonuje wszelkie wytwory kultury materialnej, jak i wszystkie inne wytwory poświęcone mazurkowi. Odwołując się do przykładów z własnej kolekcji, wspartych szeroko zakrojonymi badaniami etnograficznymi prowadzonymi w całej Japonii, przybliża nam wykorzystanie symboliki związanej z mazurkiem przez twórców ludowych zabawek, sztuki użytkowej – np. firan, luster, czy fascynujących kimon, ale i jako ludzkich nazwisk czy nazw miejsc, w tym świątyń, a nawet słodyczy i innych pokarmów, piwa, herbaty i sake, czy wreszcie nazw sklepów i restauracji. Jeśli dodamy do tego dziesiątki odwołań w literaturze japońskiej otrzymujemy pełne spektrum występowania mazurka w życiu Japończyków.”

Jak widzicie zwyczajny u nas mazurek w Japonii jest wręcz nadzwyczajny.

Nie byłoby tego postu bez recenzji książki Taguchi F. 2015. „The history of the Tree Sparrow in Japan. Self-publishing” którą zrecenzjował profesor Piotr Tryjanowski dla www.ornis-polonica.pl

Projekt okładki Anna Pol

Dodaj komentarz

Strona korzysta z plików cookies.
Dowiedz się więcej...

Celem zapewnienia najlepszej możliwej jakości przeglądania Strona korzysta z pilków cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do tych plików w ustawieniach Twojej przeglądarki.

Kontynuowanie przeglądania strony jak i klikniecie przycisku ZGADZAM SIĘ na banerze oznacza wyrażenie zgody na powyższe.

Chcesz wiedzieć więcej? Zajrzyj do Polityki Cookies tej strony (znajdziesz tam także możliwość zmiany ustawień cookies) oraz na http://wszystkoociasteczkach.pl/

Zamknij