Ogólne

Skrzydlaty symbol czujności

Zapewne w XIX wieku przyglądano się żurawiom ze sporą uwagą. Na podstawie zachowań tych ptaków określano nadchodzącą pogodę, lub też sobie wróżono. XIX wiek to czas gdy w dalszym ciągu wierzono, albo przynajmniej udawano, że wierzono iż:

„Żuraw, z dala od stada gdy odprawia czaty
Stojąc na jednej nodze, z czujnymi oczyma,
I by nie zasnąć, kamień w drugiej trzyma.”
 
Pamiątką czuwającego żurawia jest zapewne nie tylko cytowany fragment z „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza. Warto pewnie dodać, że pisał o czatach tego ptaka cytowany kilkakrotnie na blogu Pliniusz Starszy. Rzymianie nie byli odosobnieni w wierze w nadzwyczajne możliwości czuwającego żurawia. Zresztą, nie tylko Rzymianie dopatrywali się w tym gatunku nadzwyczajnego baczenia i spostrzegawczości.
Ten ptak od samych początków jest skazany na to by być skrzydlatym symbolem czujności.
O tym, jak i innych przesądach związanych z żurawiem opowiedział nam w „Podaniach, przesądach, gadkach i nazwach ludowych w dziedzinie przyrody”,  Bronisław Gustawicz:

1. Gdy żórawie wracają z ciepłych stron, wieśniacy biorą słomę do ręki, rzucają trzy razy do góry i wołają: „Żórawie, żórawie macie (nacie) tę słomę na wasze gniazda!” To samo czynią gdy gęsi powracające widzą: „Husy, husy, nate wam na hnizdoczko, a nam na zdorowiczko” (Podegrodzie). Słomę tę podkładają pod kwoczki lub gęsi. Ile było ździebeł, tyle będzie kurcząt lub gąsiąt (Pochówka, Jazłowiec, Browary) a zepsutych jaj nie będzie, chyba tylko tyle, o ile więcej jest jaj niż ździebeł (Podegrodzie).

2. Chłopi obaczywszy lecące żurawie nie powiedzą: „żórawli”, tylko „weselki” albo „wesełyki”, w przeciwnym bowiem razie żuraw odpowiada: „Żeby się żurył do kińcie świta”, t.j. żebyś się martwił do końca świata (Dziewiętniki, Hołoskowice).

3. Lecące żórawie zaraz się zmieszają i drogę stracą, jeżeli ich kto porachuje (Bohorodczany, Nadworna, Markowa) lub guz zawiąże na chustce (Siwka, Kałusz).

 4. Gdy żurawie lecą, a wepchałby kto nóż do ziemi, to one będą się w górze naokoło noża kręciły (Markowa, Stanisławów).

5. Powiadają, że jeżeli żórawie są w kilku albo w gromadzie razem, a ktoś strzeli do jednego z nich, to reszta rzuca się na strzelca (Siwka, Kałusz, Czortków).

6. Gdy żórawie pousiadają na polu, jeden z nich trzyma straż. Aby zaś nie zasnął, trzyma kamień w nodze (Sielec, Bohorodczany, Stanisławów, Ostrynia).

7. Żórawie lecące gromadą ponad wojsko przepowiadają wojnę (Stanisławów).

8. Kto zobaczy żórawia siedzącego, będzie miał nieszczęście; gdy zaś ujrzy go w lecie, spotka go szczęście (Złoczów).

9. Gdy żórawie odlatują, prowadzą wojnę z bocianami (Pobereże, Lwów). Odlatując do cieplic, trzymają pod skrzydłami śnieg (Dolina).

10. Gdy żuraw wysoko leci będzie pogoda (Stanisławów, Czortków, Janów, Złoczów), niski zaś lot oznacza deszcz, burzę, słotę, w ogóle niepogodę (Tamże).

11. Żurawie krzyczące śród dnia oznaczają także deszcz (Krechowce).

12. Gdy podczas odlotu nisko lecą, to rychło będzie zima; jeżeli zaś wysoko, to jeszcze ma być pięknie i ciepło (Tyśmienica, Łysiec, Stanisławów, Posiecz).”

Bronisław Gustawicz, „Podania, przesądy, gadki i nazwy ludowe w dziedzinie przyrody”, 1881.

16387921_406362566375365_6299974238976208089_n

Żuraw, fot. Grzegorz Jędro   www.truenature.pl 

Dodaj komentarz

Strona korzysta z plików cookies.
Dowiedz się więcej...

Celem zapewnienia najlepszej możliwej jakości przeglądania Strona korzysta z pilków cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do tych plików w ustawieniach Twojej przeglądarki.

Kontynuowanie przeglądania strony jak i klikniecie przycisku ZGADZAM SIĘ na banerze oznacza wyrażenie zgody na powyższe.

Chcesz wiedzieć więcej? Zajrzyj do Polityki Cookies tej strony (znajdziesz tam także możliwość zmiany ustawień cookies) oraz na http://wszystkoociasteczkach.pl/

Zamknij