Ogólne

Skowronek z podań i przesądów

Sławek Rubacha, gdy pochwaliłem Mu się odnalezieniem „Zarysów domowych”, podrzucił mi „Podania, przesądy, gadki i nazwy ludowe w dziedzinie przyrody” Bronisława Gustawicza. Jako że uwielbiam klimat jaki znajduje się w obu dziełach, to zanosi się w najbliższym czasie sporo ciekawych postów. Przynajmniej takich… jakie sam lubię. Spójrzcie sami jak ciekawie w tych podaniach i przesądach został zaprezentowany skowronek.

1. Lud mniema, że skowronki strętwiawszy przesypiają u nas po rolach pod kamieniami (Stanisławów, Dziewiętniki, Lwów, Krościenko, Maniowy), lub chowają się w mysią dziurę (Janów), lub też pod mchem (Jazłowiec), albo też przemienia się skowronek w pośmieciuszka (Dolina), albo w mysz, a na wiosnę przyjmuje napowrót postać swoję (Sielec).

2. Gdyby skowronek zniósł jaje pod kamieniem i zapomniał o niem, to skamnienieje (Porchówka, Horychlady, Ostrynia, Żywaczów, Stanisławów).

3. Gdy skowronek leci w górę śpiewając, to się modli Bogu za grzechy, aby na tamtym świecie nie pokutował; gdy zaś wznosi się do góry bez śpiewu, to idzie spowiadać się Bogu (Pochówka).

4. W ogóle gdy podlatuje wysoko, mówią, że rozmawia z P. Bogiem (Dolina), albo gdy wzbije się w powietrze, przynosi od Boga ziarna w dzióbku i zasadza je na roli dobrych ludzi (Janów, Jazłowiec).

5. Indziej powiadają, że on siewa: „Posijaw ja żyto, za to mene byto. Ja do Boha na skargu Boh mene kołom, a ja na zemlu strim (stromo, prosto) hołowom” (Siwka, Kałusz).

6. Ktoby skowronkowi stanął na ogonie, temu noga opuchnie (Markowa, Bohorodczany, Niewiesioło).

7. Skowronek to ptak Matki Boskiej, przeto nie wolno go zabić (Zaborów).

8. Również nie wolno go strzelać, bo on zdarł cierniowy wieniec z głowy P. Jezusowi (Pobereże).

9. Kto go zabije, dostanie wyrzutów na twarzy (Ladzkie), lub rodzice zabójcy wkrótce umrą (Szczepanów).

10. Gdy skowronek śpiewa, będzie pogoda; gdy nie śpiewa będzie słota (Pobereże, Lwów), lub pogoda będzie, gdy wysoko lata; w przeciwnym razie będzie deszcz (Stanisławów, Janów).

11. To pole, na którem pierwszy raz z wiosną zasiądzie skowronek i zaśpiewa, będzie bardzo urodzajne (Łysiec, Tyśmienica).

12. W ogóle na tych polach będzie urodzaj, po których skowronki z wróblami latają (Przemyskie).

13. Pan Jezus rzekł: „Święty Wicie (15 czerwca), zajrzyj, wiele ziarko w życie”, (jak wielkie ziarko). Św. Wit odpowiedział: „Nie słyszę, bo ptaszkowie śpiewają”. Skoro ptactwo przestało śpiewać, wówczas usłyszał. Dlatego to od św. Wita skowronek przestaje śpiewać, tylko ciurczy (Szczepanów)*.

* Ob. Kolberg, Lud. VIII. 286, nr. 1053

 Dwa pierwsze punkty wprost mnie urzekły. Od dawna szukam takich klimatów. Wątek religijny podoba mi się również. Uważniej czytające osoby zapewne pamiętają, że legendę z wieńcem cierniowym na głowie Chrystusa już na blogu przedstawiałem. Zapewne dzięki niej skowronek korzystał z ochrony znacznie wcześniej… Jak widzimy skowronek był też dobrym prognostykiem pogody.

A za te „ciurczenie” tytuł kosmicznego ptaka jak nic mu się należy.

Źródło: Bronisław Gustawicz, Podania, przesądy, gadki i nazwy ludowe w dziedzinie przyrody, 1881.

 15281093_1240753025989777_1375355245_n

Skowronek, fot. Daniel Kopacz   W majestacie przyrody

Leave a Reply

Strona korzysta z plików cookies. Dowiedz się więcej...

Celem zapewnienia najlepszej możliwej jakości przeglądania Strona korzysta z pilków cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do tych plików w ustawieniach Twojej przeglądarki. Kontynuowanie przeglądania strony jak i klikniecie przycisku ZGADZAM SIĘ na banerze oznacza wyrażenie zgody na powyższe. Chcesz wiedzieć więcej? Zajrzyj do polityki cookies tej strony: https://plamkamazurka.pl/polityka-cookies/. Znajdziesz tam także możliwość zmiany ustawień cookies oraz na http://wszystkoociasteczkach.pl/

Zamknij