Ogólne

Krahujec, czeskie bożyszcze

Znalazłem, bądź otrzymałem kilka starych źródeł mówiących o znaczeniu ptaków. Nie ukrywam zachwytu z tego powodu. Jednym z nich są „Zarysy domowe” Kazimierza Władysława Wójcickiego. Autor był dziwiętnastowiecznym literatem, wydawcą i historykiem Warszawy. Sporo czasu poświęcił wędrówkom po kraju w trakcie których zbierał materiały o zwyczajach, obyczajach, podaniach, pieśniach i przysłowiach ludowych. W tych opowieściach ptaki zajęły odpowiednią część.

Po sokołach i rarogach idzie jastrząb, jako powszechnie był używany do łowów, ptak siły nie małej i zręczności. Kto miał jastrzębia, dobierał krogulca, i z wiosny i w jesieni polował; bo jastrzębia puszczał ba większe ptastwo jak kuropatwy, jarząbki, krogulca tylko na przepiórkę, słowika i skowronka. Bratkowski poeta z czasów Sobieskiego mówi: „Krogulec ruszy, a jastrząb ugoni,” to jest, że wzajem pomagać sobie mogą.

Jastrzębiem łowiono jarząbki tym sposobem, że przywiązanego na długim sznurze, podrzucał łowiec na drzewo, gałęź, gdzie stado jarząbków wyśledził, a na tyce wyniosłej mając sidełko, z trwogi siedzące nieruchome wszystkie wyzbierał (w).

Jak sokołów samców do łowów używano, tak w rodzie krogulczym, samice wziętsze bywają niżeli samce (x).

Gdy dni zbyt słotne i mgliste, jak równie zbyt jasne, nie były zdatne do łowów z krogulcem, starzy Polacy w przysłowiu zostawili przestrogę, że:

Gorąca miłość, sanna droga i krogulcze pole, nie długo trwają (y)
W rękopiśmie Kralodworskim między skagami Zaboja na cudzego, czytam:
 
Krogulce wszystkie wypłoszył z gajów
Przyniósł nam bogi gdzieś z cudzych krajów (z)
 
Bo krogulec (krahujec) był starym bożyszczom Czeskim poświęcony.
W pieśni Mazowieckiej, jest posłem złej wieści:
 
A ty ptaszku krogulaszku, co wytoko latasz;
Powiedz-że mi nowineczkę, kędy ty siadasz?
– Powiem ja ci nowineczkę nie bardzo dobrą,
I że twoją kochaneczkę do ślubu wiodą.
– Niech ją wiodą i prowadzą, i ja pójdę za nią
Będę się jej przypatrywał, czy będzie panią?
 
 
(u) Myślistwo Ptasze
(x) Crescentius
(y) Gospodarstwo jezdeckie, strzelcze i myśliwe 1690. U Tatarów krogulec w ich pieśniach jest często wspominany, jak ten wyjątek przez Jana Potockiego (voyages) dowodzi:
„Krogulec i rumak mój, nie poznają więcej głosu mojego.”
(z) Przekład L. Siemieńskiego. „Szukałem Feniksa, a znalazłem wrony w mojem gnieździe.”
 
 
Kazimierz Władysław Wójcicki, „Zarysy domowe„, 1842, Warszawa, drukarnia Max Chmielewskiego

 1NX0ShoUWKCWEto5b1pmtDa402JkJyF5YSvVXMAn

 Krogulec, fot. Tomasz Nowakowski

Dodaj komentarz

Strona korzysta z plików cookies.
Dowiedz się więcej...

Celem zapewnienia najlepszej możliwej jakości przeglądania Strona korzysta z pilków cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do tych plików w ustawieniach Twojej przeglądarki.

Kontynuowanie przeglądania strony jak i klikniecie przycisku ZGADZAM SIĘ na banerze oznacza wyrażenie zgody na powyższe.

Chcesz wiedzieć więcej? Zajrzyj do Polityki Cookies tej strony (znajdziesz tam także możliwość zmiany ustawień cookies) oraz na http://wszystkoociasteczkach.pl/

Zamknij