Ogólne

Skowronek

Ptakiem Lata 2013 został nam tajemniczy lelek kozodój. Pierwsza notka o nim będzie w pierwszy dzień astronomicznego lata.

Mam już w domu „Kulturalny atlas ptaków” Michała Kruszony. Jako, że słowa Autora z maila „Bardzo będzie fajnie, jeśli nasza figurka znajdzie się na tak fajnym blogu. Mam nadzieję, że nie tylko ta figura dostąpi tego zaszczytu.” wziąłem za przyzwolenie na czerpanie z niej, to pragnę zaprezentować krótki rozdział o Ptaku Wiosny 2010, czyli o skowronku.

Myślę, że „Plamka mazurka” zrewanżuje się „Kulturalnemu atlasowi ptaków” budząc nim zainteresowanie. Bo co jak co, ale owa książka na takie coś zwyczajnie zasługuje:

„Podobnie jak czajka wydarł się spod władzy mysikrólika, no może nie dosłownie, ale wzlatywał co rano ku słońcu, by królować nad polami.

 „Pragniesz już odejść? Dzień jeszcze daleko, To słowik wtargnął w twoje trwożne ucho, A nie skowronek” – słowa Julii z dramatu „Romeo i Julia” przywołałem już przy okazji „słowika”, i tutaj nie mogło ich zabraknąć. Doskonale poświadczają one ranne skłonności skowronka do śpiewania. Jak bystrym obserwatorem otaczającego go świata był Szekspir, o tym nie trzeba mówić, ale należy tej zdolności oddać ostateczny hołd, co niniejszym czynię: „To był skowronek, który dzień obwieszcza, Nie słowik” – odpowiedział swej kochance, strwożony słonecznym blaskiem Romeo.

 Podobno Vladimir Nabokov, egzaminując amerykańskich studentów literatury, zadawał pytania, mające sprawdzić podobną zdolność obserwacji świata, a przy okazji zbadać wiedzę pozaźródłową studenta.

 – Czy zauważył pan, jaki gatunek drzew rośnie przy wejściu do naszej uczelni? – pytał przykładowo. Jeżeli student nie wiedział, mógł zapomnieć o zdanym egzaminie. To moja ulubiona anegdota, po której natychmiast wracam do skowronka.

 Jeden z moich czterech pradziadków, jedyny, z którego mądrości mogłem korzystać, mawiał, że święta Agnieszka wypuszcza skowronki z mieszka. Nie udało mi się ustalić, czy chodziło mu o Agnieszkę z 21 stycznia czy 6 marca. Ponad wszelką wątpliwość chodziło mu o jego żonę, a moją prababcię, która urodziła mu ośmioro dzieci, a umierając, pozostawiła go na kilkadziesiąt lat, aby sam zmagał się z życiem.

 Jedno jest pewne – skowronek symbolizuje wiosnę, świt i poranek. Jest więc ptakiem wszelkiego początku. Wiedzieli o tym najwięksi poeci, wśród nich Adam Mickiewicz, który w narodowym poemacie zauważył nie tylko jego:


Tam derkacz wrzasnął z łąki, szukać go daremnie,
Bo on szybuje w trawie jako szczupak w Niemnie;
Tam ozwał się nad głową ranny wiosny dzwonek:
Również głęboko w niebie schowany skowronek;
Ówdzie orzeł szerokim skrzydłem przez obszary
Zaszumiał, strasząc wróble jak kometa cary;
Zaś jastrząb, pod jasnemi wiszący błękity,
Trzepie skrzydłem jak motyl na szpilce przybity,

 

 Jest skowronek przeciwstawieństwem słowika – gdy ten kończy nocne trele, odzywa się skowronek.

 Skowronek wyznaczał czas pracy na roli. Wraz z jego śpiewem pojawiali się w polu rolnicy. Schodzili z pola, gdy milkły skowronki. Ponownie odnieśliśmy się do Szekspira kończącego „Serc starania stracone” strofami:

   „Skowronki czas oracza dzielą, parzą się kawki i turkawki, A panny letnie szatki bielą. Wówczas rozlega się wśród drzew kukułki drwiący z mężów śpiew”.

 Na rumuńskim przedgórzu Karpat, skowronek zwany tam „ciocarlia”, pełni jeszcze inną ważną funkcję. Jego poranny śpiew oznajmia ludziom, że oto nastała pora wolna od demonicznych mocy – wampiry poszły spać, położywszy się na dzienny spoczynek w trumnach ukrytych w górskich kryptach.

 Jest też cechą skowronka, że niczym modlitwa wzlatuje ku słońcu. Trudno go dostrzec. Jeśli w ogóle, to widać go wysoko, jak zawisa pod nieboskłonem i śpiewa w transie i uniesieniu. Słychać to przesłanie, jeśli za takie uznamy jego śpiew, wyraźnie na ziemi. Podobny był w tym mistykom, którzy zazdrościli mu prostej drogi do Boga i łatwości wypowiedzi. Przez swój donośny głos, gdy niedostrzeżony wisi u stóp aniołów, stał się skowronek absolutnie czystą metaforą i jako takiego go znamy. Takim niech pozostanie – ptakiem szekspirowskim, natchnieniem poetów.”

Źródło: Kruszona M. „Kulturalny atlas ptaków” 2008; ZYSK I S-KA

Skowronek, fot. Jacek Zięba   www.obrazynatury.art.pl

Dodaj komentarz

Strona korzysta z plików cookies.
Dowiedz się więcej...

Celem zapewnienia najlepszej możliwej jakości przeglądania Strona korzysta z pilków cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do tych plików w ustawieniach Twojej przeglądarki.

Kontynuowanie przeglądania strony jak i klikniecie przycisku ZGADZAM SIĘ na banerze oznacza wyrażenie zgody na powyższe.

Chcesz wiedzieć więcej? Zajrzyj do Polityki Cookies tej strony (znajdziesz tam także możliwość zmiany ustawień cookies) oraz na http://wszystkoociasteczkach.pl/

Zamknij