Ogólne

Bogatka – Ptak Zimy 2009 – c.d.

Przedstawiam dalszą część pracy Antka Marczewskiego „Bogatka – Ptak Zimy 2009”. Pierwsza część w poprzednim wpisie 🙂

                                                                                                           Krogulec14

„Sprytne żarłoki

 Przyjęło się twierdzić, że sikora, aby przeżyć, musi zjeść tyle pokarmu, ile sama waży. Takie sytuacje należą jednak do rzadkości i z reguły ptakom wystarczy mniejsza ilość pożywienia (sucha masa pobieranego dziennie pokarmu to ok. 30-40% masy ptaka).
 W sezonie lęgowym bogatki żywią się przede wszystkim różnego rodzaju bezkręgowcami. Lista rodzin, z których rekrutują się ofiary tych ptaków, jest imponująca. Aby dostać się do apetycznych larw, bogatki są w stanie zrobić naprawdę wiele. Udokumentowano m.in. przypadek osobnika, który do wydostania owadów spod kory wykorzystał igłę sosnową, używając jej w analogiczny sposób jak niektóre zięby Darwina z Wysp Galapagos. Obserwowano również ptaki poszukające larw w żołędziach. Bogatki potrafiły wykryć ukrytego we wnętrzu bezkręgowca na podstawie dźwięku powstającego w wyniku opukiwania dębowego owocu. W okresie jesienno-zimowym ptaki przestawiają się z pokarmu zwierzęcego na roślinny. Przyczyn tego zjawiska upatruje się w wyższej zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych w pożywieniu pochodzenia roślinnego – wpływają one w istotny sposób na ptasi metabolizm i dzięki temu pośrednio decydują o przetrwaniu zwierząt. Zimą bogatki prawie ¾ aktywnie spędzonego czasu poświęcają na żerowanie.
 Pokarm decyduje nie tylko o przeżyciu, ale również o szansach na rozród. Aby wybrać na ojca piskląt samca, który najlepiej się o nie zatroszczy i przekaże im dobre geny, samice biorą pod uwagę intensywność żółtego koloru na spodzie ciała. Za jego powstawanie odpowiedzialne są barwniki z grupy karotenoidów, których organizm ptaka nie jest w stanie wytwarzać i dlatego bogatki muszą pobierać je z pokarmem – gąsienicami. Fińscy ornitolodzy z Uniwersytetu w Turku przebadali 500 budek lęgowych zlokalizowanych w promieniu 6 km od huty miedzi. Zarówno zagęszczenie gąsienic, jak i intensywność żółtego koloru u bogatek, wzrastała wraz z odległością od źródła emisji tlenków siarki i metali ciężkich (miedzi, cynku, niklu i ołowiu). Także pisklęta z terenów oddalonych od huty były masywniejsze od tych żyjących bliżej, a przez to miały większe szanse na przeżycie. Emitowane przez hutę zanieczyszczenia powodowały wymarcie gąsienic w bezpośrednim sąsiedztwie zakładu, przez co gnieżdżącym się tam ptakom zdecydownaie trudniej było znaleźć pokarm.
 Skoro o pisklętach mowa – warto wspomnieć, że dla nich również pewien rodzaj pokarmu ma wyjątkowe znaczenie. Mniej więcej tydzień po wykluciu, rodzice przynoszą im stosunkowo dużo pająków, mimo że mają one dość niską wartość odżywczą i są zdecydowanie trudniejszą do znalezienia zdobyczą niż gąsienice. Początkowo podejrzewano, że pajęczaki te mogą stanowić ważne źródło cysteiny – aminokwasu zawierającego siarkę i potrzebnego pisklętom do prawidłowego rozwoju piór. Jednak w pająkach obecny jest również inna substancja – tauryna (obecna także m.in. w napojach Red Bull). Na podstawie szkockich badań na modraszkach stwierdzono, że ptaki karmione dodatkowymi porcjami tauryny wykazywały się większą odwagą, a teście polegającym na zapamiętywaniu miejsca ukrycia nasion radziły sobie zdecydowanie lepiej niż osobniki bez dodatkowego „wspomagania”.
 Sikorom, w tym również bogatkom, trudno odmówić inteligencji. Należą do nielicznej grupy ptaków, co do której jesteśmy pewni, że są w stanie uczyć się od siebie nawzajem poprzez naśladownictwo. Dowodu dostarczyły brytyjskie bogatki. W latach 40. XX w. pojedyncze osobniki nauczyły się otwierać dostarczane pod drzwi butelki z mlekiem i spijać tworzącą się na wierzchu śmietankę. Wkrótce po odnotowaniu pierwszych przypadków takiego zachowania podobnie zaczęły postępować ptaki w coraz to nowych miejscach, aż w końcu wszystkie bogatki na Wyspach Brytyjskich doszły do wprawy w tym złodziejskim procederze. Zdarzało się nawet, że ptaki nauczyły się kojarzyć mleczarza z dostawą jedzenia i kiedy tylko wykonał swój codzienny obowiązek, przystępowały do dzieła.

Sikora bogatka (samica) w obiektywie Janusza Z.  http://picasaweb.google.pl/jan0usz/PTAKIIPTASZKI#5208692467694256178

Jak pomagać bogatkom?

 Bogatki bardzo chętnie korzystają z dokarmiania przez ludzi. Ja polecam nasiona słonecznika (jeśli decydujemy się na niełuskany pamiętajmy, żeby karmnik umiejscowić w miejscu, gdzie nikomu nie będą przeszkadzały odłupane przez sikory łuski). Są z reguły pierwszymi ptakami, jakie odwiedzają karmniki wypełnione nasionami, wykonane z plastikowej butelki po napojach (w pięciolitrowej butelce należy wyciąć otwory w obydwu bocznych ściankach i zawiesić ją na drzewie, np. okręcając sznurek wokół szyjki).
W Wielkiej Brytanii i w niektórych miejscach w Polsce popularnością zarówno wśród ludzi, jak i ptaków, cieszą się niesolone orzeszki ziemne, lecz pewną przeszkodę może stanowić ich cena. Można również stosować niesoloną słoninę lub tzw. mieszankę tłuszczowo-nasienną (o tym, jak ją przygotować, pisaliśmy w „Ptakach” 3/2008). Gdyby ktoś chciałby mieć wyjątkowo oryginalny karmnik, może kupić orzech kokosowy, przekroić go na pół (do tej czynności przyda się silna osoba i mocne narzędzie) i zawiesić. Wiórki kokosowe mogą w pierwszym momencie wprawić ptaki w lekką konsternację, lecz wkrótce się przyzwyczają i będą się nimi chętnie częstować.
 Warto również zastanowić się nad wywieszeniem skrzynki lęgowej dla tego gatunku. Najlepiej do tego celu nadaje się skrzynka typu A1 o średnicy otworu wlotowego 33 cm (model można zobaczyć na stronie www.ussuri.pl). Należy powiesić ją na wysokości 3-5 m, pamiętając. W celu zabezpieczenia ptasiego domku przed niezapowiedzianą wizytą dzięcioła (który może rozkuć otwór wlotowy i zjeść jaja lub pisklęta) warto dodatkowo zamontować wokół wejścia metalową blaszkę.
                             

                                                                                                                                    Antoni Marczewski
                                                                                                                    antoni.marczewski@otop.og.pl
 
 Jesli znajdziesz bogatkę lub innego ptaka z obrączką, powiadom Stację Ornitologiczną MiIZ PAN w Gdańsku – ring@miiz.waw.pl , www.stornit.gda.pl

Artykuł pochodzi z:   http://www.otop.org.pl/kat_47_247_264_887/Bogatka_Ptak_Zimy_2009.html 

Leave a Reply

Strona korzysta z plików cookies. Dowiedz się więcej...

Celem zapewnienia najlepszej możliwej jakości przeglądania Strona korzysta z pilków cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do tych plików w ustawieniach Twojej przeglądarki. Kontynuowanie przeglądania strony jak i klikniecie przycisku ZGADZAM SIĘ na banerze oznacza wyrażenie zgody na powyższe. Chcesz wiedzieć więcej? Zajrzyj do polityki cookies tej strony: https://plamkamazurka.pl/polityka-cookies/. Znajdziesz tam także możliwość zmiany ustawień cookies oraz na http://wszystkoociasteczkach.pl/

Zamknij